Drücke „Enter”, um zum Inhalt zu springen.

Jak powstał mózg? Przypadek, konieczność czy jedno i drugie?

0
Dr. DSGVO Newsletter detected: Extended functionality available
More articles · Website-Checks · Live Offline-AI

Mózg jest wynikiem miliardów lat ewolucji, a dziś sam buduje maszyny, które z nim konkurują. Ile w tym było szczęścia, ile nieuchronności i co z tego wynika dla ciszy we Wszechświecie?

Od bakterii do mózgu: o co chodzi

Artykuł pyta, jak powstał mózg według obecnego stanu wiedzy, i śledzi drogę od bakterii do człowieka. Oddziela przypadek od selekcji i zestawia dwie szkoły myślenia. Następnie omawia ciszę we Wszechświecie, długość życia cywilizacji oraz porównanie ze sztuczną inteligencją.

Najważniejsze w skrócie

  • Mózg nie jest ani czystym przypadkiem, ani czymś z góry przesądzonym: mutacje są losowe, selekcja nie, a obie działają przez miliardy pokoleń.
  • Ewolucja przebudowała prastare elementy, które istniały już u bakterii i jednokomórkowców.
  • Elastyczna inteligencja powstała wielokrotnie, niezależnie: u głowonogów, krukowatych, papug, delfinów i naczelnych.
  • Największe wąskie gardła leżały prawdopodobnie przed mózgiem, na przykład przy złożonej komórce, która powstała tylko raz.
  • Ile planet potrzeba do powstania inteligencji, nikt nie wie. Odpowiedzi sięgają od kilku do więcej, niż ma Wszechświat.
  • Cisza we Wszechświecie nie dowodzi, że inteligencja jest rzadka. Możliwe też, że technicznie istnieje tylko krótko.

Jak powstał mózg? Początek u bakterii i jednokomórkowców

Pytanie, jak powstał mózg, zaczyna się na długo przed komórkami nerwowymi. Już bakterie przetwarzają informacje. Bakteria jelitowa E. coli płynie prosto i od czasu do czasu losowo zmienia kierunek. Gdy rośnie stężenie substancji przyciągającej, zmienia kierunek rzadziej. W tym celu porównuje bieżące stężenie z tym sprzed kilku sekund. To maleńka pamięć krótkotrwała. Za nią stoi pętla regulacji złożona z czujnika, porównania i elementu wykonawczego. To nie jest świadomość, ale prawdziwe przetwarzanie informacji.

Krok dalej idą jednokomórkowce z jądrem komórkowym. Gdy pantofelek (Paramecium) natrafi na przeszkodę, cofa się i zawraca. Wywołuje to sygnał elektryczny, wapniowy potencjał czynnościowy. Neurobiolog Romain Brette opisuje to zwierzę dlatego jako pływający neuron. Pobudliwość elektryczna jest więc starsza niż komórki nerwowe.

Wskazówek dostarczają też najbliżsi krewni zwierząt. Wiciowce kołnierzykowe (choanoflagellaty) nie mają komórek nerwowych, ale mają wiele białek, które u zwierząt pracują w synapsach. Jedno z nich znajduje się u nich w jądrze komórkowym i pełni tam inną funkcję. Później zostało przeznaczone do pracy w synapsie. Specjaliści mówią o kooptacji: istniejący element przejmuje nową rolę.

Oś czasu podsumowuje z grubsza przebieg wydarzeń. Datowania są przy tym niepewne, zwłaszcza najwcześniejszych śladów życia, które wahają się o setki milionów lat.

Oś czasu w pięciu etapach: bakterie, jednokomórkowce z jądrem, pierwsze zwierzęta, sieci nerwowe i mózgi
Od bakterii do mózgu w pięciu zgrubnych etapach.

Pierwsze komórki nerwowe i droga do centrum

Pierwsze zwierzęta pojawiły się około 600 do 700 milionów lat temu. Gąbki i Placozoa nie mają komórek nerwowych, ale mają ich zalążki: fale wapniowe i przekaźniki podobne do neuroprzekaźników. Powszechna hipoteza głosi, że neurony wywodzą się z komórek wydzielających substancje przekaźnikowe. Szybkie okablowanie przez synapsy pojawiło się według niej później.

Ile razy wynaleziono pierwsze komórki nerwowe, pozostaje otwarte. Niektóre analizy drzewa rodowego stawiają żebropławy jako grupę siostrzaną wszystkich pozostałych zwierząt, a więc jeszcze przed gąbkami (Nature). Sieć nerwowa żebropławów jest nietypowa: komórki nerwowe są ze sobą zrośnięte, a klasycznych synaps między nimi brakuje. Może to oznaczać, że komórki nerwowe powstały dwukrotnie, niezależnie. Inni badacze uważają statystyczną podstawę tej analizy za niewystarczającą. Dopóki sprawa nie zostanie wyjaśniona, możliwe są oba scenariusze. Jeśli stało się to dwa razy, byłaby to wskazówka, że komórki nerwowe są oczywistym rozwiązaniem, gdy tylko są gotowe elementy składowe.

Od sieci do mózgu prowadziła okoliczność geometryczna. Meduzy mają sieć nerwową bez centrum. Zwierzęta z osią przód-tył poruszają się natomiast w jednym kierunku, a bodźce trafiają najpierw w przedni koniec. Tam skupiają się narządy zmysłów i przetwarzanie, powstają węzły nerwowe i w końcu mózgi. Eksplozja kambryjska sprzed dobrych 500 milionów lat wzmocniła ten trend: oczy, pancerze, drapieżniki i szybka zdobycz wywołały wyścig zbrojeń, który nagradzał szybsze i bardziej elastyczne reagowanie.

Przypadek to tylko połowa prawdy: jak naprawdę działa ewolucja

Ewolucję mózgu często opisuje się jako czysty przypadek. To nieporozumienie. Ewolucja składa się z dwóch części. Pierwsza to zmienność: mutacje i nowe kombinacje materiału genetycznego powstają losowo, czyli nie tam, gdzie by się przydały. Druga to selekcja i ona nie jest losowa. Środowisko systematycznie rozstrzyga, które warianty rozmnażają się częściej.

Jak silne jest to współdziałanie, pokazuje eksperyment myślowy Richarda Dawkinsa w książce „Ślepy zegarmistrz”. Zdanie „METHINKS IT IS LIKE A WEASEL” ma 28 znaków. Gdyby wylosować je za jednym razem, szansa trafienia wynosiłaby około 1 do 1040, bo 2728 to w przybliżeniu 1040. Jeśli natomiast w każdej rundzie zachowuje się kopię najbliższą celu, zdanie jest gotowe po kilkudziesięciu rundach. Haczyk: prawdziwa ewolucja nie ma słowa docelowego. Ocenia środowisko, które stale się zmienia. Dla programistów odpowiada to algorytmowi ewolucyjnemu na krajobrazie, który ciągle się odkształca. Zasada pozostaje ta sama.

Schemat: losowe błędy kopiowania, selekcja przez środowisko, 1 do 10 do potęgi 40 wobec kilkudziesięciu rund
Mutacja jest przypadkiem, selekcja nie: eksperyment myślowy z „weasel” w liczbach.

Ewolucja posługuje się przy tym niewielką liczbą narzędzi:

  • Duplikacja genów: jedna kopia dalej pełni dawne zadanie, druga może „eksperymentować”.
  • Kooptacja: istniejące elementy przejmują nowe funkcje, jak w przypadku białka jądrowego wiciowców kołnierzykowych.
  • Zmieniona regulacja genów: można zmienić, kiedy, gdzie i jak silnie gen jest aktywny. Przypomina to nową konfigurację zamiast nowego kodu.
  • Geny rozwojowe: dłuższe fazy podziałów embrionalnych komórek progenitorowych prowadzą do większej kory mózgowej.

Na pytanie, czy oprócz mutacji i selekcji istnieje coś jeszcze, można odpowiedzieć trzeźwo. Współgra samoorganizacja, ponieważ fizyka i chemia same tworzą wzorce. Warunki brzegowe wyznaczają granice: energia, fizyka i dostępny zasób genów. Konwergencja sprawia, że podobne problemy znajdują podobne rozwiązania, na przykład oczy soczewkowe u głowonogów i kręgowców. Okna środowiskowe, takie jak tlen, składniki odżywcze i klimat, określają, kiedy coś w ogóle staje się możliwe. Ewolucja jest więc procesem poszukiwania z barierkami ochronnymi. Czy za nią stoi sens lub plan, nauka nie może sprawdzić.

Od odruchu do uczenia się

Uczenie się można rozumieć jako pętlę regulacji, której ustawienia zmieniają się pod wpływem doświadczenia. Neurobiolog Eric Kandel (Nagroda Nobla w dziedzinie medycyny 2000) badał to na ślimaku morskim Aplysia. Gdy jego syfon oddechowy jest wielokrotnie dotykany bez szkody, ślimak wciąga skrzela coraz słabiej: habituacja. Po wstrząsie znów reaguje silnie: sensytyzacja. Za tym stoją mierzalne zmiany w synapsach, na przykład więcej lub mniej przekaźnika. Trening sprawia nawet, że wyrastają nowe miejsca kontaktu. To biologiczny odpowiednik zmiennych wag w sieci neuronowej.

Z takich obserwacji można wyprowadzić stopniowaną skalę uczenia się. Zaproponowały ją Eva Jablonka i Simona Ginsburg w książce The Evolution of the Sensitive Soul. To propozycja, nie konsensus, zwłaszcza rola czwartego stopnia jako wskaźnika minimalnej świadomości jest sporna.

Sześć stopni uczenia się od bodźca i reakcji po kulturę i język, czwarty stopień wyróżniony
Sześć stopni uczenia się według propozycji Ginsburg i Jablonki.

Jednolitej definicji inteligencji nie ma (jest jednak definicja Dr. DSGVO i definicja sztucznej inteligencji w rozporządzeniu o AI). Zwykle chodzi o elastyczne reagowanie na nowe sytuacje, uczenie się i uogólnianie oraz innowacyjność. Z tego nie da się odczytać jednej drabiny: pszczoła doskonale nawiguje, ośmiornica rozwiązuje problemy za pomocą dotyku. Człowiek jako „korona stworzenia” to ocena, a nie kategoria biologiczna. Więcej o tym, jak systemy AI uczą się i śnią, znajdziesz tutaj.

Dlaczego tylko niektóre zwierzęta zmądrzały? Ewolucja mózgu w porównaniu

Większość organizmów wcale nie zmądrzała. Bakterie odnoszą sukcesy od ponad trzech miliardów lat, a sinice uchodzą za najliczniejszą grupę organizmów, jaka kiedykolwiek istniała. Owady z maleńkimi mózgami opanowują wiele siedlisk. Niektóre grupy nawet uprościły swój układ nerwowy. Duży mózg to strategia niszowa i kosztowna.

Ludzki mózg ma około 86 miliardów neuronów i zużywa około 500 kilokalorii dziennie. W zależności od źródła to 16 do 25 procent podstawowej przemiany materii przy około 2 procentach masy ciała. Badania Suzany Herculano-Houzel (2012) pokazują, że koszty energetyczne rosną wraz z liczbą neuronów. Dwie hipotezy wyjaśniają, jak dało się sfinansować ten wydatek. Mniejsze jelito może opłacić większy mózg, jeśli pokarm jest bardziej kaloryczny. Wchodzi w grę także gotowanie: przy surowej diecie człowiek musiałby jeść ponad dziewięć godzin dziennie. Jest to wiarygodne, ale nieudowodnione, a moment regularnego używania ognia jest sporny.

Jako siły napędowe rozwoju dyskutuje się kilka czynników:

  • Inteligencja ekologiczna: trudno dostępny pokarm. U naczelnych dieta dobrze przewiduje wielkość mózgu (Nature, 2017).
  • Inteligencja społeczna: sojusze, oszustwo i współpraca. Nowsze badania widzą wspólne działanie diety i zachowań społecznych.
  • Inteligencja kulturowa: przekazywana wiedza zwiększa pożytek z dużego mózgu.
  • Wyścig zbrojeń i zmienny klimat.

Jednego czynnika napędowego więc nie ma. Dieta dostarcza energii, a społeczeństwo i kultura zwiększają pożytek.

Ludzki mózg to według dzisiejszej wiedzy raczej skalowanie niż konstrukcja wyjątkowa. Mózg hominidów rósł przez dobre trzy miliony lat z około 450 do około 1350 centymetrów sześciennych, według nowszych analiz (rok 2018) głównie stopniowo. Herculano-Houzel widzi w nim powiększony mózg naczelnego. Decydująca jest bezwzględna liczba neuronów w mózgu: około 16 miliardów u człowieka, około 9 miliardów u goryla, 6 do 7 miliardów u szympansa. Pewne geny sprzyjają namnażaniu komórek progenitorowych w embrionalnym mózgu. Jeden gen opóźnia dojrzewanie synaps i tym samym wydłuża fazę uczenia się. Człowiek jest więc skrajną kontynuacją ewolucji naczelnych.

Ewolucja konwergentna: inteligencję wynaleziono wielokrotnie

Ewolucja konwergentna dostarcza najmocniejszego argumentu przeciw tezie o przypadku. Ośmiornice i kałamarnice mają z człowiekiem wspólnego przodka, który żył ponad 550 milionów lat temu i miał zapewne bardzo prosty układ nerwowy. Mimo to rozwiązują problemy, uczą się przez obserwację i używają narzędzi. Duża część ich neuronów znajduje się w ramionach.

Kruki i papugi mają inaczej zbudowany mózg, bez warstwowej kory. Mimo to w przodomózgowiu mają średnio około dwa razy więcej neuronów niż mózgi naczelnych o tej samej masie (Olkowicz i in., rok 2016). Listę uzupełniają delfiny i wieloryby oraz naczelne z ich wydajnym upakowaniem neuronów. Elastyczna inteligencja powstała więc co najmniej trzy do pięciu razy niezależnie. Inteligencja techniczna z językiem, pismem i technologią udała się dotąd tylko raz.

Przeciwne stanowisko zajmuje astronom Charles Lineweaver (2008). Wskazuje między innymi na kontynenty wyspowe, takie jak Australia, gdzie grupy zwierząt rozwijały się długo w izolacji, a mimo to nie powstała tam inteligencja podobna do ludzkiej. Sama konwergencja nie czyni więc inteligencji nieuchronną. Debata nie jest rozstrzygnięta. Tabela podsumowuje, ile razy udał się który krok, z częściowo szacunkowymi liczbami.

Tabela siedmiu kroków ewolucji z częstością i oceną, od powstania życia po język i technologię
Ile razy udał się który krok ewolucji.

Gould kontra Conway Morris: przypadek czy konieczność w ewolucji?

Dwaj biolodzy reprezentują dwa bieguny debaty. Stephen Jay Gould argumentował w „Wonderful Life” (1989): gdyby taśmę życia przewinąć i uruchomić od nowa, za każdym razem wyszłoby coś innego. Inteligencja byłaby wynikiem historycznych zbiegów okoliczności. Simon Conway Morris odpowiedział w „Life's Solution” (2003): z powodu konwergencji wiele dróg prowadzi do ograniczonej liczby celów. Nowy start dałby coś podobnego do człowieka. Planety podobne do Ziemi uważa jednak za rzadkie, więc jego Wszechświat też byłby samotny.

Dziś przeważa pogląd, że prawdziwe jest jedno i drugie. W krótkich skalach czasu i w podobnych warunkach ewolucja przebiega często przewidywalnie. Rzadkie kluczowe innowacje zależą natomiast silnie od wcześniejszej historii. Dowód laboratoryjny daje długoterminowy eksperyment Richarda Lenskiego. Od 1988 roku hoduje się dwanaście początkowo identycznych populacji E. coli, obecnie przez ponad 80 000 pokoleń. We wszystkich dwunastu podobnie wzrosły sprawność (tempo rozmnażania w warunkach laboratoryjnych) i wielkość komórek: to jest przewidywalność. Tylko jedna po ponad 31 000 pokoleń nabyła zdolność wykorzystywania cytrynianu, czego E. coli w zasadzie nie potrafi (Nature, rok 2012). Powtórzenie z zamrożonymi próbkami pokazało, że wcześniej musiały się nagromadzić niepozorne mutacje przygotowawcze. Wtedy wystarczyła duplikacja genu, która postawiła cichy gen pod aktywnym przełącznikiem. Nawet w najprostszym systemie niektóre nowości zależą więc od losowej przeszłości. Przegląd Blounta, Lenskiego i Lososa (rok 2018) porządkuje kontyngencję i determinizm.

Także historia Ziemi zna taki punkt zwrotny. Asteroida sprzed 66 milionów lat zakończyła panowanie dinozaurów. Ssaki żyły do tego czasu przez ponad 100 milionów lat jako małe zwierzęta obok nich, a potem szybko się rozwinęły. Bez uderzenia naczelnych w dzisiejszej postaci prawdopodobnie by nie było. Czy ptaki bez niego rozwinęłyby inteligencję w porównywalnym stopniu, pozostaje otwarte.

Czy mózg był przypadkiem, czy koniecznością?

Ani jednym, ani drugim, tylko obydwoma. Mutacje powstają losowo, ale selekcja nie wybiera losowo i gromadzi ulepszenia przez miliardy pokoleń. Dlatego oczy i elastyczna inteligencja powstały wielokrotnie niezależnie, podczas gdy rzadkie kroki kluczowe, takie jak złożona komórka, język i technika, udały się tylko raz i silnie zależały od wcześniejszej historii.

Model trudnych kroków, równanie Drake'a i pytanie o planety

Z pytania o przypadek wynika pytanie astronomiczne: na ilu planetach powstaje inteligencja? Brandon Carter dokonał w 1983 roku obserwacji. Człowiek pojawił się dopiero po około 4,5 miliarda lat, późno w okresie, w którym Ziemia pozostaje zdatna do życia. Wywnioskował, że istnieje kilka bardzo mało prawdopodobnych kroków, które widzimy tylko dlatego, że w przeciwnym razie nie byłoby nikogo, kto mógłby je obserwować. To model trudnych kroków. Snyder-Beattie i współpracownicy (2021) doszli na tej podstawie do wniosku, że inteligentne życie jest prawdopodobnie niezwykle rzadkie, a być może w obserwowalnym Wszechświecie istnieje tylko jedna cywilizacja. Krytyka głosi, że argumentacja jest kolista.

Model alternatywny pochodzi od Millsa i współpracowników (2025). Obywa się bez trudnych kroków: Ziemia była długo niezdatna do życia dla etapów pośrednich, takich jak złożone komórki i zwierzęta, a okna środowiskowe złożone z tlenu, składników odżywczych i temperatury otwierały się kolejno. Człowiek pojawił się więc punktualnie. Oba modele pasują do danych, a przy jednym przykładzie nie da się między nimi rozstrzygnąć.

Wyobrażenie o rzędach wielkości daje liczba prób. Od początku życia było według obliczeń modelowych około 1039 do 1040 komórek, czyli jedynka z około 40 zerami (Crockford i in. 2023, niepewność około jednego rzędu wielkości). Większość z nich stanowiły mikroby, nie przodkowie mózgów. Poza tym ewolucja nie rzuca kośćmi niezależnie, każde pokolenie buduje na poprzednim.

Ile planet jest potrzebnych, zależy od modelu:

  • Bez trudnych kroków (Mills): wystarczą dziesiątki do tysięcy odpowiednich planet.
  • Tylko złożona komórka jako trudny krok: wariant pośredni. Mikroby byłyby częste, złożone życie rzadkie, a potem inteligencja stosunkowo prawdopodobna.
  • Kilka trudnych kroków (Snyder-Beattie): od 1012 do znacznie ponad 1020 planet, być może więcej, niż oferuje obserwowalny Wszechświat.

Frank i Sullivan obliczyli w 2016 roku około 4 × 1021 planet w strefie zamieszkiwalnej obserwowalnego Wszechświata. Tylko jeśli szansa na gatunek techniczny na planetę jest mniejsza niż około 2,5 × 10-24, ludzkość byłaby prawdopodobnie sama w całej historii Wszechświata. Dla samej Drogi Mlecznej próg wynosiłby około 1 do 60 miliardów. Wiarygodne odpowiedzi obejmują dziesiątki rzędów wielkości. Odkrycie niezależnie powstałego życia, na przykład biosygnatur w atmosferze egzoplanety, radykalnie zmieniłoby sytuację. Dla powstania inteligencji wąskie gardło leży według dzisiejszego odczytania raczej przy złożonej komórce (Lane i Martin 2010) niż przy mózgu.

Jak długo trwa cywilizacja? Czynnik L

Równanie Drake'a zawiera czynnik L: okres, w którym cywilizacja pozostaje wykrywalna. Jeśli L jest małe, ciszę we Wszechświecie można wyjaśnić samym tym faktem, nawet jeśli inteligencja powstaje często.

Fizyk Michael Garrett z Uniwersytetu w Manchesterze przypuszczał w 2024 roku, że szybki rozwój w kierunku rekurencyjnie samodoskonalącej się AI i superinteligencji mógłby być takim „Wielkim Filtrem”, co opisał w swojej pracy w Acta Astronautica. Uderzyłby, zanim cywilizacja rozprzestrzeni się na kilka planet. Typowy czas życia cywilizacji technicznych wynosiłby wtedy poniżej 200 lat, co pasowałoby do zerowych wyników poszukiwań. Poza tym w grę wchodzą wojna atomowa, załamanie klimatu, pandemie i katastrofy naturalne. Ważne jest właściwe zaklasyfikowanie: to hipoteza, nie pomiar. Nie jest znana żadna druga cywilizacja, z której dałoby się odczytać czas trwania. Praca ma skłaniać do regulacji i zapobiegania, a nie przepowiadać zagładę.

Sygnałem ostrzegawczym jest ponadto Zegar Zagłady. Bulletin of the Atomic Scientists ustawił go w styczniu 2026 roku na 85 sekund przed północą, tak blisko jak nigdy od 1947 roku. Wymieniono broń jądrową, zmianę klimatu, zagrożenia biologiczne i zagrożenia związane z AI. Zegar to sygnał ostrzegawczy, nie prognoza, i był już wielokrotnie cofany (aktualna wartość jest tutaj). Upadek to zresztą nie to samo co wymarcie: cywilizacja cofnięta wstecz i tak już nic nie nadaje.

Czy koniec pozostałby wykrywalny? Częściowo. Wysłane już sygnały podróżują z prędkością światła jako cienka, rosnąca powłoka kulista. Najsilniejsze sygnały, kierowane wiązki radarowe, takie jak te z Arecibo, byłyby wykrywalne przy dzisiejszej technice do około 12 000 lat świetlnych.

Słabsze promieniowanie, takie jak telefonia komórkowa, sięga tylko około 4 lat świetlnych. Przemysłowe gazy spalinowe, takie jak dwutlenek azotu, byłyby widoczne przez teleskop, taki jak planowany Habitable Worlds Observatory, do około 5,7 roku świetlnego (Sheikh i in. 2025). Samozniszczenie może zostawiać ślady: Forgan i współpracownicy (2015) wykazali, że niektóre scenariusze katastrof zmieniają atmosferę tak, że przyszłe teleskopy mogłyby ją przypadkiem wykryć. Niektóre ślady znikają szybko, inne trwają długo. Miejsca lądowania na Księżycu, satelity i sondy kosmiczne przetrwają miliony lat, ale są widoczne tylko z bliska.

Wymazane cywilizacje trudno natomiast znaleźć. Problem okna czasowego jest duży: Droga Mleczna ma ponad dziesięć miliardów lat, krótkie nadawanie daje tylko cienką powłokę, a okna dwóch cywilizacji prawie się nie pokrywają. Hipoteza syluryjska Gavina Schmidta i Adama Franka (NASA GISS, 2019) stawia pytanie odwrotne: gdyby miliony lat temu na Ziemi istniała cywilizacja przemysłowa, czy dziś by to było widać? Odcisk palca byłby wyraźny, ale przypomina wiele naturalnych zdarzeń z historii Ziemi. Autorzy wyraźnie nie twierdzą, że taka cywilizacja istniała. Nie jest to niemożliwe, a temat jest odrębną gałęzią badań.

Jeśli Wszechświat milczy, inteligencja jest rzadka albo krótkotrwała.

Dane nie rozróżniają tych dwóch interpretacji. Jeśli filtr leży za ludzkością, jest już pokonany. Jeśli leży przed nią, dopiero nas czeka.

Mózg i AI: co wytrzymuje porównanie, a co nie

Porównanie ze sztuczną inteligencją pomaga jako analogia, nie jako utożsamienie. Tabela zestawia pięć różnic.

Tabela porównawcza mózgu i modelu AI: optymalizacja, czas, energia, uczenie się i ciało
Mózg i AI w porównaniu: analogia, nie utożsamienie.

Podobieństwa jednak istnieją. Algorytmy ewolucyjne przenoszą zasadę zmienności i selekcji na zadania optymalizacyjne, a wraz z rozmiarem sieci często rośnie wydajność. Jak daleko sięga ta analogia, nie wiadomo. Ciekawa jest jeszcze jedna myśl: ludzka inteligencja „eksplodowała” dzięki kulturze, czyli przekazywanej wiedzy. AI jest trenowana właśnie na tym zasobie kulturowym. AI jest więc raczej produktem ewolucji kulturowej niż genetycznej. AI opiera się na punkcie końcowym ewolucji biologicznej, nie powtarzając jej kroków. Nie powstaje też ślepo, lecz jest projektowana, testowana i korygowana przez ludzi, a więc budowana z zamiarem.

Ewolucji brakowało inżyniera, AI ma go.

Podsumowanie

Odpowiedź na pytanie, jak powstał mózg, leży między skrajnościami. Podsumowuje ją pięć punktów:

  • Czysty przypadek to błąd. Losowe są tylko mutacje, selekcja filtruje i gromadzi. Ewolucja nie musiała rzucać kośćmi 1040 razy.
  • Nieuchronność to zbyt wiele. Złożona komórka udała się raz, asteroida zmieniła kurs ssaków, a nawet bakterie Lenskiego pokazują losową przeszłość.
  • Pomiędzy leży dużo struktury: proste przetwarzanie informacji jest uniwersalne, układy nerwowe są prawdopodobne, gdy tylko są zwierzęta, a elastyczna inteligencja powstała wielokrotnie. Wąskie gardła leżą prawdopodobnie przed (życie, złożona komórka) i po (język, technologia).
  • Liczba potrzebnych planet pozostaje otwarta.
  • Cisza we Wszechświecie nie dowodzi rzadkości. To, czy ludzkość należy do cywilizacji krótkotrwałych, nie jest z góry przesądzone. Ryzyka są realne, ale wynik zależy od decyzji, nie od prawa przyrody.

Obraz całości: inteligencja sama w sobie wydaje się powtarzalnym wynikiem ewolucji, gdy warunki są odpowiednie. Prawdziwe wąskie gardło leży raczej przy złożonej komórce niż przy mózgu. Czy cywilizacje techniczne powstają rzadko, czy tylko krótko istnieją, nie da się rozstrzygnąć na jednym przykładzie. Od samej ludzkości zależy, czy przejdzie do historii jako przykład drugiej możliwości. Autor wierzy w to drugie (zob. także artykuł, który ukaże się na koniec roku).

About the author on dr-dsgvo.de
My name is Klaus Meffert. I have a doctorate in computer science and have been working professionally and practically with information technology for over 30 years. I also work as an expert in IT & data protection. I achieve my results by looking at technology and law. This seems absolutely essential to me when it comes to digital data protection. My company, IT Logic GmbH, also offers consulting and development of optimized and secure AI solutions.

Schreiben Sie einen Kommentar

Ihre Mail-Adresse wird nicht veröffentlicht.

Gdy agent AI sam wyłącza swój monitoring: bezpieczeństwo agentów AI po raporcie OpenAI